Er zijn verschillende wegen naar een betere wereld voor iedereen. Gezond en betaalbaar voedsel is er één waarbij we onderweg werken aan armoede, ongelijkheid, onze gezondheid, duurzame landbouw en klimaatactie. Floris Visser brengt nu met zijn sociale restaurant Mensa Mensa gezonde en betaalbare maaltijden naar de wijk en met zijn stichting Public Food naar de politiek.
Kunst als spiegel, voedsel als basisvoorziening
“Gezond eten is een basisbehoefte, geen luxe. En net zoals we ons kraanwater hebben georganiseerd,
of het openbaar vervoer, onderwijs
of de bibliotheek, moeten we goede voeding gaan beschouwen als een basisvoorziening. Als iets dat voor iedereen toegankelijk, makkelijk en betaalbaar is.”
Een jaar of zes geleden begon Rotterdammer Floris Visser na te denken over een publiek voedselsysteem. Hij studeerde af in de Sociale Wetenschappen, maar wilde niet ‘in het beleid verdwijnen’ en koos daarom een carriere als kunstenaar. “Dat was heerlijk”, vertelt Floris. “Ik was vrij en bevlogen en had alle ruimte om maatschappelijk betrokken te zijn. Maar er ontbrak iets. Kijk … de kunst is steeds bezig de wereld een spiegel voor te houden, maar die wereld kijkt ernaar en draait gewoon door. Ik wilde meer. Ik wilde mijn creativiteit gebruiken om echt iets in beweging te brengen. Maar hoe en wat dan?”
Eten dus. Floris is geen foodie erkent hij meteen, maar eten speelt een rol in ieders leven. “En daarbij zijn we nog steeds afhankelijk van een markt die niet altijd het beste met de mensen en de wereld voorheeft. Ik kwam een hoop misstanden en aannames tegen, maar ook ontzettend mooie voorbeelden van hoe het anders kan. Ik heb al die bevindingen op papier gezet. Uiteindelijk lag er een essay waarin mijn idee voor een publiek voedselsysteem vorm had gekregen. Ik dacht: dit moet het gewoon zijn.”
“Dus Floris belde de gemeente Rotterdam op en zei: ‘hoi! Ik heb een goedkope en makkelijke oplossing voor een moeilijk maatschappelijk probleem.’ “Nou, ik dacht daar kan niemand iets tegen in brengen”, vertelt hij lachend. “Maar dat viel tegen. De eerste reactie was: ‘maar wat is het verdienmodel dan?’ Ze begrepen het niet. En durfden niet met me in zee.” Maar Floris gaf het niet op en benaderde verschillende gemeentes en organisaties, totdat hij uiteindelijk in 2022 in Almere bij Flevo Campus het groene licht kreeg en daar iets mocht opzetten.
De volkskantine en Mensa Mensa
De Volkskantine werd een restaurant waar bezoekers voor een klein bedrag – niet meer dan je bij een snackbar zou uitgeven – gezond, duurzaam en vooral ook lekker kon eten. Flevo Campus steunde de pilot door de ruimte beschikbaar te stellen en financieel te helpen met de opstart. Na een klein jaar kwam er een einde aan het experiment. En trok Floris met zijn nieuwe ervaring terug naar 010. Ditmaal lukte het hem wel. Samen met zijn comagnion Esther Matze ging Floris aan de slag en Mensa Mensa was geboren.
Mensa Mensa is een openbare kantine en keuken in een oud-schoolgebouw in Rotterdam-Zuid. Iedereen is hier welkom om voor een klein bedrag een voedzame maaltijd te eten of af te halen. Daarnaast worden er verschillende activiteiten georganiseerd. Zo kunnen bewoners in de openbare keuken samen een gezond weekmenu voor thuis koken. En kunnen kinderen zelf in de keuken aan de slag en leren daar gezond koken. Voor Floris en zijn collega’s is Mensa Mensa de manier om zijn ideeën voor een vernieuwd voedselsysteem in de praktijk te brengen. Hoe het anders moet kunnen. En met succes: in april dit jaar opent Mensa Mensa een tweede locatie in Amsterdam.
Een publiek voedselsysteem
Naast de praktische aanpak van Mensa Mensa waarbij Floris zijn idee letterlijk in de wijk en op je bord krijgt, blijft hij met zijn stichting Public Food ook strijden voor het grotere doel: een publiek voedselsysteem, waarmee gezond eten echt voor iedereen beschikbaar is.
“De belangrijkste vraag die we onszelf moeten stellen. Waarom hebben we ons hele voedselsysteem uitbesteed aan commerciële bedrijven? Want de voedselindustrie gaat ons niet helpen om gezonder te eten. Integendeel. De voedselindustrie heeft als belangrijkste doel om zoveel mogelijk winst te maken. En bedrijven weten dat je aan onze driften – vet, suiker, zout – het meeste kan verdienen. En dat is de kern van het probleem. De industrie en de politiek vinden winst belangrijker dan maatschappelijke vooruitgang.”
“Wie kan er opboksen tegen zoveel marketing, verleiding en macht?”, vraagt Floris. “Precies, dat lukt dus heel veel mensen niet. En dat zou ook niet hoeven. Goed eten is gewoon een mensenrecht en dus ook een verantwoordelijkheid van de overheid.”
Floris heeft een helder idee over hoe zo’n publiek voedselsysteem er volgens hem uit zou moeten zien: “Dit kunnen we organiseren met volksrestaurants, mealprepkeukens, schoolmaaltijden, publieke supermarkten en ziekenhuizen. En dit alles in samenwerking met duurzame boeren en de overheid als financier, toezichthouder en wetgever.” Maar die transitie van ons voedselsysteem heeft tijd nodig.
“We willen de mensen niet opleggen wat ze wel en niet mogen eten”, benadrukt hij. “Maar we willen het alternatief normaliseren. En nu is het een oneerlijke strijd, want de markt bepaalt nu wat je eet. En de overheid doet te weinig om dit in goede banen te leiden.” En dat is het werk met Public Food. Om de samenleving te laten zien dat goedkope en gezonde voeding voor iedereen mogelijk is en te zorgen dat politiek er ook mee aan de slag gaat.
Voer voor politiek
In 2024 steunde de Tweede Kamer een amendement op de landbouwbegroting (ingebracht door Partij voor de Dieren en de ChristenUnie) voor een subsidie zodat Public Food kon gaan werken aan basisvoorzieningen voor goed voedsel in meerdere steden in Nederland. Dichter bij huis werd eind 2025 door de provincie Zuid-Holland een motie aangenomen waarin een half miljoen euro wordt gereserveerd om gezond eten betaalbaarder te maken. In deze motie werd het werk van Public Food / Mensa Mensa als voorbeeld genomen.
Ambities: Amsterdamse keuken en een nieuwe blauwdruk
Met de ervaringen opgedaan willen Floris en zijn team komend jaar verder werken aan een blauwdruk voor de publieke volksrestaurants (zoals de Volkskantine en Mensa Mensa) zodat deze formule ook op in andere steden en door andere organisaties kan worden overgenomen. Verder staat 2026 in het teken van de nieuwe locatie in Amsterdam, waar nu hard aan gewerkt wordt. Verder start Public Food dit jaar een onderzoek waarin ze in samenwerking met de provincie gaan uitwerken hoe een landelijk publiek voedselsysteem eruit zou moeten zien. Floris: “Dat is een ontzettend ambitieus project, waarbij we echt naar alle facetten gaan kijken, van de productie van duurzame schoolmaaltijden tot groene landbouw.”