Heb je jezelf ooit wijsgemaakt dat je je beter nergens druk om kunt maken, omdat je het toch niet ‘goed genoeg’ doet? Perfectionisme lijkt binnen duurzaamheid vaak de norm, terwijl dat helemaal niet is wat nodig is. Kritisch naar jezelf kijken is gezond, maar het wordt een probleem als het je ervan weerhoudt om überhaupt iets te doen.
Het is meestal hetzelfde script: stop nu met plastic, ga volledig zero-waste, koop alles ethisch, verklein je hele voetafdruk van de ene op de andere dag. Maar in het echte leven gaat het toch vaak anders; je staat bij de kassa en bent je tas van huis vergeten, of de duurzame optie kost meer dan je kunt verantwoorden. Het schuldgevoel slaat toe en het ‘proberen om goed te doen’ begint uitputtend te voelen.
Het helpt als je inziet dat iedere vorm van actie van nature al imperfect is. Het kan altijd beter, sneller en groter, maar dat zou niemand moeten tegenhouden om het steeds weer te proberen. We hebben ook geen honderd perfecte activisten nodig, we hebben miljoenen imperfecte nodig. Eén persoon die een gewoonte weet te veranderen, valt nauwelijks op; miljoenen die het proberen, verschuiven hele industrieën.
Kleine acties en financiële drempels
Vegetarisch/veganistisch willen worden terwijl je nog steeds af en toe kaas eet, is een prima plek om te beginnen. Een paar dagen per week anders eten, kiezen voor betere en duurzamere producten, een keer de trein nemen; het helpt allemaal. Kleine acties tellen op, op een manier die makkelijk te onderschatten is.
Maar we moeten ook eerlijk kunnen zijn over de (financiële) drempels die een duurzamere levensstijl opwerpt. We leven in een economie die het voor de meeste mensen moeilijk maakt om echt duurzame keuzes te maken. Voor velen is dat geen onverschilligheid, het is een privilege waar ze geen toegang toe hebben.
In actie komen
In je eentje ga je de grote problemen nooit oplossen, zeker niet als je voortdurend bang bent dat je niet consequent genoeg bent. Het doel is om samen in actie te komen, de mensen met echte macht ter verantwoording te roepen en plekken te creëren waar het oké is om fouten te maken en tóch door te gaan.
Zelf in (onvolmaakte) actie komen en het aanspreken van mensen met macht sluiten elkaar ook niet uit, ze versterken elkaar juist. Mensen die duurzame stappen zetten, zijn ook degenen die eerder de druk opvoeren richting bedrijven en beleidsmakers, en die druk is nodig om systemen daadwerkelijk te laten kantelen. Individuele actie is dus geen vervanging voor systemische verandering, maar er een onmisbaar onderdeel van.