SDG 15 Alliantie – Leven op het Land

Alliantiecoördinator SDG 15
Coenraad Krijger
Coenraad.Krijger@IUCN.nl

1. Wie zijn we

Er zijn in Nederland 2 belangrijke coalities actief op SDG 15:

  • Deltaplan Biodiversiteitsherstel
  • Deelnemersgroep Nationale Actieagenda Biodiversiteit

Het Nationaal Comité voor IUCN in Nederland bestaant uit de 38 lidorganisaties van IUCN en wordt ondersteund door IUCN Nederland. IUCN vormt zo de verbindende schakel en vervult de rol als SDG 15 alliantiecoördinator.

Het Deltaplan Biodviersiteitsherstel is een bottom-up samenwerkingsverband van leidende organisaties met invloed op de Nederlandse biodiversiteit met het doel om de achteruitgang van biodiversiteit in Nederland te stoppen en biodiversiteit te herstellen. Het Deltaplan heeft een groeiend aantal partners, waaronder natuur- en milieuorganisaties, kennisinstellingen, agrosector en financiële sector. Ook de Nederlandse overheid is betrokken, zij het op afstand en vooral in faciliterende zin. Meer informatie: www.samenvoorbiodiversiteit.nl/partners

De Nationale Actieagenda voor Biodiversiteit bundelt de voorgenomen bijdragen (pledges) van een brede groep sleutelspelers rond biodiversiteit uit verschillende sectoren in de Nederlandse samenleving. Zij beogen actief bij te dragen aan de realisatie van de mondiale doelen voor biodiversiteit die in 2021 zullen worden vastgesteld door de Convention on Biological Diversity.

De Actieagenda omvat de bijdragen van natuur- en milieuorganisaties, bedrijfsleven, kennisinstellingen en lokale overheden. Meer informatie: www.iucn.nl/updates/draag-bij-aan-de-nederlandse-actieagenda-voor-biodiversiteit

2. Waar staan we

Natuurgebieden en de biodiversiteit staan wereldwijd onder grote druk. Het gezaghebbende internationale panel IPBES waarschuwt dat zonder verandering maar liefst 1 miljoen soorten met uitsterven bedreigd worden.

Ook in Nederland gaat de biodiversiteit zienderogen achteruit. Sinds 1990 zijn populaties wilde dieren in zowel open natuurgebieden zoals heide, als in het agrarisch landschap, gemiddeld gehalveerd. De natuur is versnipperd en de kwaliteit is onvoldoende. Diverse vogel-, vlinder- en reptielensoorten die vroeger algemeen voorkwamen zijn tegenwoordig zeldzaam (bron: WWF Living Planet Rapport Nederland). Dit terwijl ook Nederland zich gecommitteerd heeft aan internationale afspraken om biodiversiteitsverlies te stoppen en de natuur duurzaam te gebruiken.

Nederland ligt op een uniek stuk land op het Europese continent, met unieke natuur en een belangrijke plek in de Europese ecologie, waaronder in de trekroutes van vogels en vissen. De Nederlandse natuur is van oudsher zeer gevarieerd, met relatief hoge biodiversiteit. Dit komt doordat Nederland zeer gevarieerd was.

Het leven op land in Nederland is de afgelopen decennia echter aanzienlijk verarmd: de totale biodiversiteit is afgenomen en van veel dieren en planten zijn de populaties achteruit gegaan. Hiermee samenhangend is ook de variatie in ecosystemen en landschappen achteruit gegaan. Nederland wordt in rap tempo eentoniger en biedt steeds minder plaats aan verschillende dieren en planten. Daarmee komen we internationale afspraken onvoldoende na en wordt ons land bovendien kwetsbaarder voor onder andere klimaatverandering.

De Nederlandse samenleving heeft daar bovenop een zeer grote impact op het leven op land buiten onze landsgrenzen. De ecologische voetafdruk van onze consumptie, industrie, handel en investeringen leidt tot de degradatie van ecosystemen en het verlies van biodiversiteit op tal van plekken in de wereld, inclusief mondiale hotspots van biodiversiteit, zoals de Amazone.

Om het tij te keren wordt door de allianties ingezet op stoppen van biodiversiteitsverlies en herstel van biodiversiteit.

3. Waar willen we heen

Voor SDG 15 wordt vooral ingezet op:

  • Behoud en herstel van biodiversiteit in Nederland, in het bijzonder soorten en variëteiten waarvoor Nederland belangrijk is voor het voortbestaan.
  • Behoud van voldoende ruimte voor robuuste natuurgebieden, van voldoende kwaliteit en voldoende verbonden, ook in de toekomst.
  • Duurzaam en groen landgebruik buiten natuurgebieden (platteland, steden), met behoud van belangrijke functies van natuur (o.a. watervoorziening, klimaatbuffer, bestuiving, gezondheid en welzijn).
  • Volledig duurzame handel (import/expert) en investeringen daarin met netto nul negatieve impact op biodiversiteit wereldwijd.
4. Hoe komen we daar

De grootste uitdagingen voor SDG 15 in Nederland zijn:

  1. Ambitieuze en afrekenbare doelen voor (herstel van) biodiversiteit in Nederland en de voetafdruk op biodiversiteit buiten Nederland.
  2. Nationale regie op de realisatie van de doelen in de optelsom van het natuurbeleid en –beheer door provincies, gemeenten, natuurorganisaties en andere landbeheerders.
  3. Regie in rijksoverheid op de impact van beleid van verschillende ministeries op biodiversiteit.
  4. Samenwerking aan oplossingen tussen de relevante partijen en sectoren en over organisatorische grenzen, in het bijzonder op het platteland.

Met als kansen:

  • De vertaling van de Europese Biodiversiteitsstrategie in ambitieus Nederlands beleid, met afrekenbare doelen, adequate wetgeving en voldoende middelen;
  • Uitbreiding en verbetering van het Nederland Natuur Netwerk, met bijzondere aandacht voor de natuurgebieden van grote betekenis voor de mondiale biodiversiteit (Natura2000);
  • Verduurzaming van de Nederlandse landbouw en veeteelt: minder intensief, natuurvriendelijker landgebruik, minder uitstoot van stikstof, minder giftige gewasbeschermingsmiddelen, kringlooplandbouw;
  • Natuurwaarden en biodiversiteit expliciet verankeren in beleid voor ruimtelijke ordening, energietransitie, klimaatbeleid en bouw.

Om de voetafdruk te reduceren ligt de grootste uitdaging in:

  • Verduurzaming van waardeketens waar Nederland een belangrijke rol vervult in import, in het bijzonder landbouwgrondstoffen zoals soja (veevoer), palmolie en cacao, metalen, hout en andere biomassa;
  • Verduurzaming van handelsketens en consumptiegoederen met een grote impact op biodiversiteit, waaronder voedsel en bloemen, verzorgingsproducten, kleding, elektronica (inclusief zonnepanelen en windmolens);
  • Verleggen van investeringen in en financiering door Nederlandse financiële instellingen van niet-duurzame economische activiteiten naar groene investeringen met behoud van biodiversiteit.

Met als kansen:

  • Ambitieuze en afdwingbare duurzaamheidseisen aan import van grondstoffen en goederen die buiten Europa geproduceerd worden, o.a. via bilaterale en multilaterale verdragen; dit in aanvulling op de inzet op vrijwillige afspraken door sectoren;
  • Ambitieuze en afdwingbare duurzaamheidseisen aan investeringen en financiering vanuit Nederland in economische activiteiten buiten Nederland;
  • Verankering van deze eisen in overheidsbeleid en –steun aan Nederlandse bedrijfsleven;
  • Stimulering duurzaam consumptiepatroon in Nederland, o.a. een dieet gebaseerd op plantaardige eiwitten;
  • Het steunen via ontwikkelingssamenwerking van lage- en middeninkomenslanden in hun nationale ambities om leven op land te beschermen en duurzaam te gebruiken.

Wie hebben daarvoor nodig in en buiten de alliantie?

1. Belangrijke spelers zijn:

  • Rijksoverheid: voor het stellen van wetten en kaders, regie over beleid (Ministeries van LNV, EZK, V&W, BZK, BuZa en Financien);
  • Provincies: verantwoordelijk voor het natuurbeleid en ruimtelijke ordening;
  • Bedrijfsleven: de agro(food) sector, de bouwsector;
  • Financiële instellingen: banken, pensioenfondsen en andere investeerders;
  • NGO’s: natuurorganisaties en andere maatschappelijke organisatie.

2. Wie gaat wat oppakken?

  • Partners Deltaplan Biodiversiteitsherstel: bottom-up, concrete samenwerking voor biodiversiteitsherstel in provincies;
  • Deelnemers aan Nationale Actieagenda Biodiversiteit: sleutelspelers in samenleving en bedrijfsleven met impact op biodiversiteit die zich committeren aan hun bijdrage aan biodiversiteitsbehoud en –herstel;
  • IUCN NL: Ontwikkeling van gedeelde doelen en strategie voor biodiversiteitsherstel in Nederland in samenspraak met de 38 Nederlandse IUCN-lidorganisaties.
5. Hoe is de voortgang
  • Europese Biodiversiteit Strategie geadopteerd door alle EU landen inclusief Nederland;
  • Living Planet Report Nederland gelanceerd met state-of-the-art kennis van de trends in de Nederlandse biodiversiteit en een analyse van de belangrijkste factoren en oplossingen (2020);
  • Politieke besluiten over reductie van stikstofdepositie in landbouw- en natuurgebieden, met plan van aanpak om te komen tot natuurherstel (2020);
  • Deltaplan Biodiversiteitsherstel: Geheel up and running, met actief secretariaat en startfinanciering, groeiend aantal partners en vertaling in concrete aanpak in meerdere provincies (2020);
  • Nationale Actieagenda Biodiversiteit: Opstellen van bottom-up actieagenda met daarin de concrete commitments van bedrijven, gemeentes en maatschappelijke organisaties om aan biodversiteitsherstel te werken in het licht van de nieuwe wereldwijde doelen (2021).

Pin It on Pinterest