SDG 2 Alliantie – Geen Honger

Alliantiecoördinator SDG 2 
Marjo Baeten
M.Baeten@has.nl
1. Wie zijn we

De coördinator van de SDG 2-alliantie is Marjo Baeten (docent, onderzoeker transities en leefomgeving).

Marjo werkt voor de HAS Hogeschool in ’s-Hertogenbosch, een gespecialiseerde hogeschool in landbouw, voeding en leefomgeving met een internationaal portfolio.

Ze werkt samen en delen informatie opgedaan door onderzoek vanuit een kerngroep bestaande uit:

Er is ook een duidelijke link tussen SDG 2 en het Netherlands Food Partnership (NFP). Het NFP is een samensmelting van AgriProfocus en het Food & Business Knowledge Platform. NFP heeft als missie heeft te werken aan SDG 2, internationaal, en gericht op low en middle income countries.

2. Waar staan we

De voedselsector in Nederland is goed voor zo’n 50 miljard euro omzet per jaar en Nederland staat aan de internationale top van voedselproductie, -handel, -innovatie en -expertise. Maar er zijn in Nederland ook veel uitdagingen op het gebied van voeding en duurzaamheid, zowel aan de humane gezondheidskant als in de landbouw. Zo is het Nederlandse voedingspatroon onvoldoende gezond en duurzaam. Ongeveer de helft van de volwassen Nederlanders is te zwaar (PBL, 2019). Ongezonde voeding is naar schatting van het RIVM verantwoordelijk voor ruim 8 procent van de ziektelast in Nederland, leidend tot 6 miljard euro aan zorgkosten per jaar. Daarnaast is de productie van voedsel in Nederland onvoldoende klimaatneutraal en circulair en legt het een grote druk op dierenwelzijn, bodem en biodiversiteit, hier en elders in de wereld. De (te) grote emissie van stikstof leidde recent tot een stikstofcrisis. En het huidige Covid-19-virus heeft ook een basis in ons voedselsysteem.

Internationaal spelen vergelijkbare issues. Naast ondermijning van natuurlijk kapitaal als bodem en biodiversiteit, sociaal kapitaal (veel smallholder farmers zitten vast in zogenoemde ‘poverty traps’) is er tegelijkertijd een groot honger- en obesitasprobleem. Zonder structurele hervormingen voorziet de FAO dat er 630 miljoen mensen ondervoed zullen zijn in 2030. En daarin zijn de effecten van Covid-19 nog niet meegenomen.

Al deze duurzaamheidsopgaven zijn geen losstaande problemen; het zijn gerelateerde symptomen van een niet-duurzaam voedselsysteem. Een recente schatting geeft aan dat de maatschappelijke kosten voor gezondheid, economie en milieu van het mondiale voedselsysteem 12 triljoen dollar bedragen; 20 procent meer dan de marktwaarde ervan (Pharo et al, 2019).

Daarom is het urgent om vanuit een systeemaanpak (met de interrelaties tussen gezondheid van mens, dier en planeet, en daarmee alle SDG’s!) een transitie vorm te gegeven naar een nieuw (economisch) systeem, vanuit andere, meer nature-based uitgangspunten. Een nieuw paradigma voor ons voedselsysteem.

Dat vergt samenwerking over thema’s en disciplines heen (SDG 17) en gerichte investeringen (bv. alleen al bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken gaat 330 miljoen euro per jaar naar voedselzekerheid) die zich niet richten op ‘symptoombestrijding’ maar op onderliggende structuren en paradigma’s die maken dat bovengenoemde problemen steeds weer opnieuw ontstaan. Er zijn al talloze inspirerende vernieuwers die laten zien dat het kan.

 

  1. Transitie agenda Voedsel. In Nederland werken talloze bedrijven, ngo’s, kennisinstellingen en de overheid samen op onderdelen van gezonde en duurzame voeding en landbouw. Het is een kracht dat er zoveel gebeurt op verduurzaming en internationale betrokkenheid maar het maakt het ook haast onmogelijk om tot een coherente Nederlandse agenda op SDG 2 te komen. We zien het meeste in een agenda die zich richt op transitie van het voedselsysteem, met positieve impact op SDG 2 en diverse andere SDG’s als uitkomst. Daarbij sluiten we aan bij de Nederlandse Transitiecoalitie Voedsel (TcV) die aan deze transitieagenda in Nederland werkt, en bij het Netherlands Food Partnership (NFP) dat dit in internationale context gaat doen. Ook de Europese New Green Deal, waarin een groot aantal van de thematieken onder de SDG’s in samenhang worden opgepakt, kan versterkend werken.
  2. Business case. Ondanks de veelheid aan initiatieven is er voor een aantal bedrijven in Nederland geen duidelijk beeld wat zij zelf en de voedselsector moeten doen en welke economische groeikansen er zijn om bij te dragen aan de SDG’s. De noemer ‘SDG’ is voor veel partijen nog niet betekenisvol. Zolang de kansen niet helder zijn zal het een uitdaging zijn de (voedselgerelateerde) SDG’s te behalen.
  3. Samenwerken. Vanuit de transitie-insteek zouden we meer moeten samenwerken tussen de SDG’s, in plaats van dat we elk ons eigen thema optimaliseren. Door een meer inter- of transdisciplinaire aanpak te ontwikkelen.
  4. COVID-19 maakt duidelijk hoe complex en kwetsbaar ons voedselsysteem is. Het plaatst ook voedselzekerheid weer hoog op de politieke agenda. Ondanks alle onzekerheden voor de toekomst lijkt het nu wel het momentum om door te pakken.
  5. Tijd en capaciteit. Hoewel de huidige coördinatoren zeer gecommitteerd zijn op SDG 2 is dit werk iets wat ‘erbij’ komt en een beetje tussen de bedrijven door moet worden gedaan zonder financiële compensatie. Dat betekent dat we nu slechts een bescheiden bijdrage kunnen leveren. Zie verder plan van aanpak.
3. Waar willen we heen
In 2030 dient er geen honger meer te zijn, is er voedselzekerheid en verbeterde voeding en wordt duurzame landbouw gepromoot.
4. Hoe komen we daar

De transitieagenda rond agrofood zal vooral worden geladen vanuit de TcV, andere transitie-gerichte coalities en het NFP.

De Transitiecoalitie Voedsel hanteert een integrale systeemaanpak voor landbouw, natuur, voeding en gezondheid. Daarbij worden nieuwe verbindingen gelegd tussen partijen (o.a. de Boerenraad, een groep van vernieuwende boeren die op basis van agro-ecologische principes werken) en gewerkt aan een aantal thema’s als korte ketens, voedselomgeving, eiwittransitie en true pricing. Al deze activiteiten dragen bij aan gezondheid van mens en planeet. Vanuit de TcV vindt ook lobby plaats voor de transitieagenda bij de landelijke overheid en in Brussel.

Komende tijd wordt verder afgestemd op welke wijze het NFP gaat functioneren en bij gaat dragen aan het behalen van SDG 2.

5. Hoe is de voortgang
  1. Transitieagenda Voedsel verder vormgeven in samenwerking met Transitie coalitie Voedsel voor Nederland en met NFP voor de internationale agenda ten behoeve van impact op meerdere SDG’s, waaronder SDG 2. Focusthema’s in TcV zijn onder meer het verbinden van vernieuwende boeren, true cost accounting, gezonde voedselomgeving en eiwittransitie. Daarop vinden veel activiteiten en onderzoek plaats waar wij bij zijn betrokken.
  2. Verkennen of NFP de SDG 2 agenda kan coördineren.
  3. Versterken SDG 2-gerelateerd onderwijs op de HAS (en mogelijk breder) via ontwikkelen van lesmodules over voedselzekerheid en voedseltransitie, een aansluiting van jongeren bij relevante (internationale) netwerken waaronder FAO/UN Youth Council.
  4. Samenwerking met (een aantal) andere SDG’s organiseren via gezamenlijke activiteiten.
  5. Verder agenderen van de noodzaak dat er voor de Nederlandse voedselsector een Plan van Aanpak en Kansenkaart voor het behalen van de SDG’s in 2030 nodig is, onder beleidsmakers, instituties, politici, bedrijven, campagne organisaties en media in Nederland.

Pin It on Pinterest