Begin deze maand heeft de Nederlandse overheid in hoger beroep de rechtszaak verloren van klimaatactiegroep Urgenda. De groep spande de zaak aan, omdat zij vindt dat de overheid niet genoeg doet om de CO2-uitstoot in Nederland te beperken en daarmee het klimaat (SDG 13) te beschermen. Hoe steekt deze zaak precies in elkaar? En moeten we wel naar de overheid kijken als we snelle veranderingen willen?

De Nederlandse overheid moet de uitstoot van CO2 in 2020 met ten minste 25 procent hebben verlaagd ten opzichte van de uitstoot in 1990. Deze uitspraak is uniek. Maar weinig mensen schatten de kansen van Urgenda hoog in, voordat de rechtbank hen in 2015 in het gelijk stelde. De uitspraak in het hoger beroep kreeg ook internationale aandacht. De Engelse nieuwssite Businessgreen sprak zelfs van een “historic climate change ruling“.

Wat is er zo bijzonder aan deze zaak?

Het is voor het eerst dat een overheid verplicht wordt klimaatmaatregelen te nemen. Urgenda redeneert dat de Nederlandse staat, door niet voldoende maatregelen te nemen om de CO2-uitstoot te reduceren, bijdraagt aan de bedreiging die klimaatverandering vormt voor de Nederlandse burger. Ze rekenen dit de staat zwaar aan, omdat het juist haar taak is om de burgers te beschermen. Op dit moment zitten we op nog maar 13 procent vermindering ten opzichte van de uitstoot in 1990. Het lijkt dan ook zeer onwaarschijnlijk dat we de 25 procent over twee jaar al halen. Ténzij de overheid ervoor kiest om ingrijpende maatregelen te nemen.

Wil de overheid het voortouw wel nemen?

Maar moeten we daarvoor wel naar de overheid kijken? Waarom heeft de overheid deze uitspraak aangevochten? Betekent dit dat zij zich dus niet hard wil maken voor de reductie van de CO2-uitstoot? Volgens de staat zelf niet. Zij zou de uitspraak van de rechter in 2015 alleen hebben aangevochten, omdat met deze uitspraak de rechter volgens haar op de stoel van de overheid zou zijn gaan zitten. Volgens leden van Urgenda liggen de zaken echter anders, en probeert de overheid de uitspraak ook inhoudelijk aan te vallen. De overheid heeft nadat ze in 2015 de zaak verloren namelijk niet direct meer maatregelen genomen om de CO2-uitstoot te verminderen.

Wie heeft de macht?

Het is natuurlijk knap dat Urgenda deze zaak heeft gewonnen, maar moeten we wel naar de overheid kijken als we snelle veranderingen willen? Het is maar de vraag of de staat ingrijpende maatregelen wil nemen als die ingaan tegen de belangen van grote bedrijven. In een tijd waarin bedrijven vermogender zijn dan hele landen (Walmart was in 2010 al bijna net zo vermogend als Noorwegen, en Jeff Bezos, die onder andere Amazon oprichtte, is inmiddels rijker dan IJsland, Jamaica, Estland en Tunesië bij elkaar), is de macht van deze bedrijven enorm. Dit heeft ook invloed op de politiek. Een mooi voorbeeld is Rutte zijn beslissing om de dividendbelasting toch niet af te schaffen. Niet geheel toevallig (?) vlak nadat bekend werd dat Unilever zijn hoofdkantoor niet in Rotterdam vestigde.

Eigen verantwoordelijkheid

Gelukkig hebben wij, als consumenten, op onze beurt weer macht over de grote bedrijven. Zij zijn afhankelijk van goede PR en willen hun consumenten tevreden houden. De consument is zich steeds bewuster van de negatieve effecten van het versterkte broeikaseffect en we gedragen ons anders: er wordt meer afval gescheiden en mensen zijn zich bewust van wat zij consumeren. Er komen steeds meer veganistische tentjes, en ook vegetarische opties in supermarkten zijn inmiddels een stuk fantasierijker dan droge stukken tofu. Mensen kiezen voor streek- en seizoensproducten, en proberen zo hun klimaatafdruk te verminderen. Er wordt ook bewuster geconsumeerd, waardoor er een markt ontstaat voor milieuvriendelijke alternatieven, zoals elektrische auto’s en zonnepanelen.

Zeker, de overheid kan het makkelijker en verleidelijker maken om de verantwoorde keuze te maken, maar dat kunnen we nu natuurlijk ook zelf doen. Een betere wereld begint bij jezelf.

Benieuwd naar hoe goed jij bezig bent? Doe de test op de website van Milieu Centraal en ontdek jouw CO2-uitstoot, lees handige tips en voorbeelden.

Foto: distel2610 @ Pixabay.

 

Anna Zuidmeer (23) volgt de master International Development Studies aan de UvA. Daarnaast schrijft zij in haar vrije tijd voor IJopener Magazine. Deze blogserie is onder andere gebaseerd op de drie maanden die zij afgelopen zomer in de Filipijnen doorbracht om onderzoek te doen voor haar masterscriptie.

Pin It on Pinterest