“Op een dag liep ik door de gang van het ziekenhuis en zag daar plotseling een bed staan met een dood lichaam erin. Geen enkel familielid had het lichaam opgehaald dus hadden de verplegers besloten het even op de gang te leggen. Uiteindelijk werd het lichaam van het bed op een tafel getild om in hetzelfde bed direct een nieuwe patiënt te leggen.”

Het is geen nieuws: het is slecht gesteld met de gezondheidszorg in veel lage- en middeninkomenslanden. Niet iedereen heeft toegang tot zorg, en vaak is die van slechte kwaliteit, of anders voor velen onbetaalbaar. Maar interessanter is te kijken naar wat dit in de praktijk betekent voor mensen die zorg nodig hebben, of in de zorg werkzaam zijn. Een voormalig verpleegster in de Filipijnen vertelt mij wat zij heeft meegemaakt in een overheidsziekenhuis in Cebu City. Omdat maar weinig mensen een ziektekostenverzekering hebben, zijn mensen regelmatig niet in staat om de behandelingskosten zelf te betalen. Omdat in het verleden mensen zijn weggegaan zonder te betalen wordt nu van iedereen gevraagd vooraf een bedrag te betalen om er zeker van te zijn dat de patiënt niet opeens verdwijnt na behandeling. De ziekenhuizen zijn overvol: om opgenomen te worden moeten mensen vaak urenlang in de rij wachten. “Als jij doodziek bent kún je niet in een rij staan wachten, maar toch zullen ze je niet zomaar opnemen. En als je niet kan betalen mag je niet eens in de rij staan”, vertelt ze. “Het is daar altijd vol, patiënten liggen zelfs samen in een bed.”

Gezondheid is een belangrijk onderdeel van de SDG’s omdat het essentieel is voor duurzame ontwikkeling, en gezondheid en welzijn voor iedereen van belang zijn. Op dit moment ligt de levensverwachting in de Filipijnen voor mannen rond de 66 en voor vrouwen rond de 77 jaar; een stuk lager dan de levensverwachting in Europese landen. Dit is grotendeels te wijten aan de beperkte overheidsinvesteringen in de gezondheidszorg. Rijkere Filipino’s wijken dan ook vaak uit naar privéklinieken.

Daarnaast wordt in doel drie van de SDG’s gesteld dat het ‘voorkomen en behandelen van drugsverslavingen’ een overheidstaak is. In de Filipijnen gebeurt sinds het aantreden van president Duterte het omgekeerde: sinds juni 2016 zijn er in zijn strijd tegen drugshandelaren en drugsgebruikers al meer dan 12.000 doden gevallen. Ook speelt de religieuze achtergrond van Filipino’s een belangrijke rol. De katholieke kerk heeft enorme invloed in het land. Ter illustratie: alleen in de Filipijnen en Vaticaanstad is scheiden wettelijk verboden. De invloed van de kerk beperkt ook de toegang tot voorbehoedsmiddelen waardoor mensen veel kinderen onderhouden met een beperkt inkomen. Wanneer een familielid medische hulp nodig heeft is hier dan vaak geen geld voor.

In Cebu City sprak ik ook met een aantal callcenter agents – een goede middenklassenbaan – die vaak een deel van hun salaris opzijzetten om medische kosten van familieleden te betalen. Vooral van oudere zoons of dochters binnen een gezin wordt vaak verwacht dat zij meebetalen aan onder andere de medische kosten van jongere broertjes en zusjes. Hoewel de capaciteit van ziekenhuizen in de Filipijnen beperkt is, blijft verpleger een van de populairste beroepen in het land. Wanneer afgestudeerden vervolgens niet aan een baan komen vertrekken ze, als ze de kans hebben, naar het buitenland óf komen ze terecht in de callcenterindustrie. Op zich een geluk voor de agents zelf, want hun bazen hebben weinig oog voor het welzijn van hun werknemers, en zijn vooral gefocust op het halen van targets. Een tot verpleger opgeleide callcenter agent vertelde mij dat hij al twee collega’s had moeten reanimeren nadat zij achter hun telefoon in elkaar waren gestort. Hoewel het voor de callcenter agents prettig is dat zij elkaar kunnen ondersteunen, ontbreekt het anderen in de samenleving nog altijd aan toegang tot de hulp van verplegers.

In de Filipijnen is kortom een enorm overschot aan in het buitenland zeer gewaardeerde verplegers en dokters. Wanneer de overheid zou investeren om hen in eigen land aan het werk te krijgen is de eerste stap naar een betere gezondheidszorg al gezet.

Anna Zuidmeer (23) volgt de master International Development Studies aan de UvA. Daarnaast schrijft zij in haar vrije tijd voor IJopener Magazine. Deze blog-serie is gebaseerd op de drie maanden die zij afgelopen zomer in de Filipijnen doorbracht om onderzoek te doen voor haar masterscriptie.

Foto: Wikimedia Commons

Pin It on Pinterest