De SDGs gelden voor iedereen, overal ter wereld. Elk land heeft unieke uitdagingen en kansen. In deze blogserie schrijft Anna Zuidmeer over de SDGs gelinkt aan de (internationale) actualiteit. Dit keer: de ontwikkeling van de spanningen tussen de Filipijnen en China en de gevolgen.

Het is 2016, tropisch warm. Mensen zoeken verkoeling in de schaduw terwijl ik met mijn voeten in het zand uitkijk over de lichtblauwe golfjes, waaronder kleurrijk koraal verborgen ligt. Dit stukje paradijs heeft twee namen: de West-Filipijnse Zee en, vaak in Nederland gebruikt, de Zuid-Chinese Zee. Deze twee benamingen zijn exemplarisch voor de spanningen in dit gebied, aangezien beide namen laten zien dat zowel China als de Filipijnen aanspraak maken op dezelfde wateren.

Geopolitieke spanningen China en de Filipijnen

China is al jaren bezig met het uitbreiden van haar invloed in de Zuid-Chinese Zee, onder andere door het opspuiten van kunstmatige eilanden. Dit gebied is rijk aan natuurlijke hulpbronnen, zoals olie en gas, waardoor veel landen in de regio dit gebied claimen. Daarnaast is het ook een belangrijk gebied voor internationale scheepvaart en visserij. Zowel China, de Filipijnen, Taiwan, Maleisië, Brunei en Vietnam maken aanspraak op (een deel van) het gebied, dat al jaren voor geopolitieke spanningen zorgt.

2016 was ook het jaar dat de Filipijnen door het Haagse Permanente Hof van Arbitrage in het gelijk werden gesteld: China mag niet op basis van historische claims bijna de hele Zuid-Chinese Zee bezetten. Daarnaast werd China bekritiseerd vanwege het aanbrengen van schade aan de koraalriffen (wat middels SDG 14 juist voorkomen moet worden) en de leefomgeving in het gebied. China trok zich echter niets van deze uitspraak aan, omdat zij het Hof niet erkennen.

Bezoek Xi Jinping

Nu spoelen we van 2016 door naar deze week: voor het eerst in dertien jaar is er een Chinees staatshoofd op bezoek in de Filipijnen. De spanningen lijken verminderd, er is zelfs sprake van een overeenkomst over gas- en oliewinning in de West-Filipijnse Zee. Wat is er veranderd?

Hoewel de Filipijnen van oudsher sterke banden met de Verenigde Staten hebben, lijkt het land sinds de verkiezing van president Duterte meer naar China toe te trekken. Nu China wereldwijd tot speler van formaat is uitgegroeid, trekken de landen in de regio naar Xi toe. China heeft de middelen om in infrastructuur in omringende landen te investeren, en daarmee haar invloedssfeer uit te breiden. Duterte liet vorig jaar al weten niet langer Europese subsidies te willen ontvangen, die hij als “bemoeizuchtig” bestempelde. In plaats daarvan opent hij de grenzen voor miljardeninvesteringen uit China.

Verschuivende invloedssferen

Zoals te verwachten viel, is Amerika niet enthousiast over de aangehaalde banden tussen de Filipijnen en China. Mike Pence waarschuwde de Filipijnen deze week om geen geld van China te lenen, en ook voorzichtig te zijn met het toestaan van buitenlandse investeringen. Leningen zouden voor opkomende economieën in de regio kunnen leiden tot enorme schulden, waarna China weer de macht zou hebben om voorwaarden af te dwingen. Ironisch genoeg is dit precies de kritiek die westerse landen zich op de hals haalden toen zij via leningen van het IMF economische hervormingen afdwongen in ontwikkelingslanden. Alleen nu China zich begint in te kopen in andere landen, lijken de Amerikanen toch te schrikken. Uiteindelijk draait het allemaal om invloedssferen, en de VS voelt ook dat China een steeds zwaarder gewicht in de schaal legt.

Regionale voorbeelden

De Filipijnen zijn duidelijk lange tijd beïnvloed door de Verenigde Staten: ook na de dekolonisatie wordt er nog veel Engels gesproken, is een witte huidskleur het schoonheidsideaal en is basketbal een van de populairste sporten in het land. Toen ik Filipino’s naar de toekomst van hun land en hun voorbeelden vroeg, keken ze toch minder tegen Amerika op dan ik had verwacht. Velen gaven aan geen fan te zijn van Trump, die ze racistisch vinden. Zelf zouden ze liever naar Canada emigreren: veel meer ruimte en vriendelijkere mensen. Als zij de toekomst van hun land in de hand hadden, zouden ze graag zo willen zijn als Japan. Niet alleen vanwege de welvaart, maar ook door sociale codes. De beleefdheid van Japanners komt overeen met Filipijnse waarden, in tegenstelling tot Amerikanen, die vaak als lomp worden beschouwd.

If you can’t beat them, join them

De nieuwe Zijderoute van China is voor Aziatische landen tegelijkertijd een kans en een bedreiging. China heeft in de regio nu enorm veel macht. Neem de rechtszaak die de Filipijnen in 2016 wonnen: in de praktijk is er niets veranderd, omdat China regionaal de overhand heeft. Anderzijds kunnen landen er hun voordeel mee doen: in plaats van jarenlange conflicten kunnen handelsovereenkomsten worden gesloten, kan infrastructuur en daarmee SDG 9 worden uitgebreid en versterkt, en het boren naar olie en gas in de Zuid-Chinese Zee kan worden hervat. Het zou zomaar kunnen dat andere landen binnenkort het voorbeeld van de Filipijnen volgen en ook een graantje meepikken van China’s economische succes.

Foto: StockSnap @ Pixabay

 

Anna Zuidmeer (23) volgt de master International Development Studies aan de UvA. Daarnaast schrijft zij in haar vrije tijd voor IJopener Magazine. Deze blogserie is onder andere gebaseerd op de drie maanden die zij afgelopen zomer in de Filipijnen doorbracht om onderzoek te doen voor haar masterscriptie.

Pin It on Pinterest